مادربرد نسل 13
فیلتر براساس قیمت:
نمایش 1–12 از 42 نتیجه
مادربرد MSI PRO H610M-S DDR4
8,000,000 تومانمادربرد MSI PRO H610M-S DDR4 یک مادربرد اقتصادی و قدرتمند با پشتیبانی از پردازندههای نسل 12 و 13 اینتل است که با امکانات مناسبی همچون اسلات M.2، درگاههای USB متنوع و خروجیهای تصویری HDMI/VGA، گزینهای ایدهآل برای کاربران خانگی و اداری به شمار میرود.
مادربرد ایسوس H610M-F
16,500,000 تومانمادربرد ایسوس H610M-F یکی از گزینههای مقرونبهصرفه و قابلاعتماد برای راهاندازی سیستمهای مبتنی بر پردازندههای نسل 12 و 13 اینتل است. با پشتیبانی از حافظه DDR4، درگاههای متنوع مانند M.2 و HDMI، و طراحی مقاوم، این مادربرد برای کاربریهای خانگی، اداری و دانشجویی انتخابی هوشمندانه محسوب میشود. کیفیت ساخت بالا و پشتیبانی از فناوریهای اختصاصی ایسوس، H610M-F را به گزینهای اقتصادی اما قدرتمند تبدیل کرده است.
مادربرد ایسوس PRO B660M-C D4-CSM
10,500,000 تومانPRO B660M-C D4-CSM
مشخصات کلی
-
سوکت: LGA 1700 (پشتیبانی از پردازندههای نسل 12 و 13 اینتل)
-
چیپست: Intel B660
-
فرم فاکتور: Micro‑ATX (24.4 × 24.4 سانتیمتر)
حافظه (RAM)
-
چهار اسلات DDR4، ظرفیت تا 128 گیگابایت
-
پشتیبانی از فرکانسهای OC تا حدود 5000 MHz
توسعه و ذخیرهسازی
-
۱× اسلات PCIe 4.0 ×16 برای کارت گرافیک
-
دو اسلات M.2 برای SSD و چهار پورت SATA III برای هارد و SSD
پورتها و ارتباطات
-
LAN گیگابیتی Intel
-
خروجی تصویر: HDMI + DisplayPort + D‑Sub (با پردازنده دارای گرافیک یکپارچه)
امکانات ویژه
-
مدل «CSM» (Corporate Stable Model) با پشتیبانی تجاری، طول عمر محصول و مدیریت سازمانی
-
TPM روی برد، پورتهای COM/Debug، قابلیتهای تجاری برای نصبهای سازمانی
مادربرد ایسوس ROG STRIX B660-F GAMING WIFI DDR5
14,000,000 تومانROG STRIX B660-F GAMING WIFI DDR5
پردازنده و چیپست
-
پشتیبانی از پردازندههای نسل 12 و 13 اینتل
-
سوکت LGA 1700
-
چیپست Intel B660
حافظه (RAM)
-
پشتیبانی از حافظه DDR5
-
4 اسلات رم
-
ظرفیت قابل ارتقا تا 128GB
-
پشتیبانی از فرکانسهای اورکلاک تا 6000MHz
-
پیکربندی Dual Channel
اسلاتهای گرافیک و توسعه
-
۱× اسلات PCIe 5.0 x16
-
۱× اسلات PCIe 3.0 x16 (در حالت x4)
-
۱× اسلات PCIe 3.0 x1
ذخیرهسازی
-
۳× اسلات M.2 PCIe 4.0 با هیتسینک
-
۴× پورت SATA 6Gb/s
شبکه و ارتباطات
-
کارت شبکه Intel 1Gb Ethernet
-
WiFi 6 (802.11ax)
-
Bluetooth 5.2
صدا
-
چیپ صوتی ردهبالا ROG SupremeFX S1220A
-
صدای 7.1 کاناله با کیفیت HD
خروجی تصویر (در صورت استفاده از CPU دارای گرافیک داخلی)
-
۱× HDMI 2.1
-
۱× DisplayPort 1.4
پورتهای پنل پشتی
-
۱× USB-C 3.2 Gen 2×2
-
USB 3.2 Gen 2 / Gen 1 / USB 2.0
-
پورت LAN
-
خروجی صوتی کامل به همراه S/PDIF
طراحی و خنککنندگی
-
طراحی گیمینگ سری ROG STRIX
-
نورپردازی RGB سازگار با Aura Sync
-
هیتسینکهای بزرگ VRM و هیتسینک مستقل برای M.2
-
PCB باکیفیت برای پایداری بهتر
فرمفاکتور
-
ATX
مادربرد ایسوس TUF GAMING H770 PRO WIFI DDR۵
17,000,000 تومانمدل: ASUS TUF GAMING H770 PRO WIFI DDR5
چیپست: Intel H770
نسل پردازنده پشتیبانیشده: نسل ۱۳ و ۱۴ Intel Core
حافظه: ۴× DDR5 تا ۱۲۸ گیگابایت با فرکانسهای بالا
اسلات ذخیرهسازی: ۳× M.2 NVMe + ۶× SATA III
خروجیهای تصویر: HDMI 2.1 + DisplayPort
رابط اتصال: PCI Express 5.0 x16
شبکه: LAN گیگابیتی + Wi-Fi 6E داخلی
کانکتور برق: ۱× 24‑پین ATX + ۱× 8‑پین EPS
ابعاد: میکرو ATX، حدود ۲۴۴ × ۲۱۱ میلیمتر
ویژگی اضافی: طراحی مقاوم TUF، مناسب گیمینگ و کاربری حرفهای
منبع تغذیه پیشنهادی: حداقل ۵۵۰ وات
مادربرد ایسوس مدل ASUS PRO h810mc-csm
12,500,000 تومان-
مدل: ASUS PRO H810M-C CSM
-
چیپست: Intel H810
-
سوکت پردازنده: LGA 1851 (پشتیبانی از پردازندههای Intel Core Ultra سری ۲)
-
فرم فکتور: Micro-ATX
-
حافظه RAM: ۲ اسلات DDR5، حداکثر تا ۱۲۸ گیگابایت
-
فرکانس رم: پشتیبانی تا ~۶۴۰۰ MT/s (بسته به CPU و رم)
-
اسلات PCIe: ۱× PCIe 5.0 x16 + ۲× PCIe 4.0 x1
-
اسلات ذخیرهسازی: ۲× M.2 (یکی PCIe 4.0 x4، دیگری PCIe 4.0 x2) + ۴× SATA 6Gb/s
-
خروجی تصویر: ۱× HDMI 2.1، ۱× DisplayPort، ۱× VGA، ۱× DVI-D
-
پورت USB / I/O عقب: شامل USB 10Gbps نوع A و نوع C در پشت
-
شبکه: گیگابیت (1 Gb Ethernet)
-
صوتی: چیپ صدای HD با ۸ کانال
-
ویژگی امنیتی و مدیریتی: BIOS خودبازیابی (Self-Recovering BIOS)، تشخیص Q-LED برای عیبیابی، هدر COM Debug
-
مدیریت سازمانی: مرتبط با برنامه ASUS CSM (Corporate Stable Model) برای ثبات عرضه، نرمافزار ASUS Control Center Express برای مدیریت IT
-
مقاومت و پایداری: قطعات با کیفیت بالا، محافظت در برابر تخلیه الکترواستاتیک، طراحی برای کار ۲۴ ساعته
مادربرد ایسوس مدل PRIME B660M-A D4 DDR4
10,950,000 تومان-
چیپست: Intel B660
-
سوکت پردازنده: LGA1700، پشتیبانی از نسل ۱۲ و ۱۳ اینتل (Core i5, i7, i9)
-
حافظه رم: ۴ اسلات DDR5، پشتیبانی تا ۱۲۸ گیگابایت، فرکانسهای بالا
-
اسلاتهای ذخیرهسازی: ۲× M.2 NVMe، ۴× SATA 6Gb/s
-
گرافیک مجتمع: خروجی HDMI و DisplayPort برای مانیتور
-
پورتهای USB: USB 3.2 Gen 2، USB 3.2 Gen 1 و USB 2.0 متعدد
-
شبکه: LAN گیگابیتی و Wi-Fi 6 داخلی
-
صدا: سیستم صوتی SupremeFX با کیفیت بالا
-
فرم فاکتور: ATX، مناسب کیسهای میانرده و حرفهای
-
سیستم خنککننده: هیتسینکهای پیشرفته و طراحی جریان هوا بهینه
-
طراحی: ظاهر حرفهای با نورپردازی RGB قابل تنظیم
-
امکانات اضافه: پشتیبانی از فناوریهای ROG و نرمافزار AI Suite برای مانیتورینگ و بهینهسازی سیستم
مادربرد ایسوس مدل PRIME B660M-K D4
27,500,000 تومان-
- مدل: PRIME B660M-K D4
-
سوکت پردازنده: LGA 1700، مناسب برای پردازندههای نسل ۱۲ و ۱۳ اینتل
-
چیپست: Intel B660 — مناسب برای کاربردهای میانرده با امکانات خوب
-
فرم فاکتور: mATX (Micro-ATX) — مناسب برای کیسهای متوسط و کوچک
-
حافظه رم: پشتیبانی از DDR4 با دو اسلات DIMM تا حداکثر 64 گیگابایت
-
اسلاتهای ارتقاء: دارای اسلات PCIe 4.0 x16 برای کارت گرافیک و همچنین گزینههای ذخیرهسازی M.2
-
ذخیرهسازی: پشتیبانی از دو اسلات M.2 برای SSDهای سریع
-
پورتها: USB جلویی (Front Panel) USB 3.2 Gen 1، و خروجی تصویر HDMI و D-Sub
-
شبکه: کارت شبکه Realtek 1 Gb Ethernet — مناسب برای شبکه خانگی و اداری
-
طراحی قابل اعتماد: سری PRIME ایسوس با تمرکز بر دوام، پایداری و نصب آسان قطعات جانبی
مادربرد ایسوس مدل Prime H810M-A
15,000,000 تومانمدل: ASUS PRIME H810M‑A
چیپست: Intel H810
سوکت پردازنده: LGA 1851 (پشتیبانی از Intel Core Ultra نسل ۱۳ و ۱۴)
حافظه: ۲ اسلات DDR5 با حداکثر ظرفیت ۱۲۸ گیگابایت، پشتیبانی از فرکانس تا ۶۴۰۰ MT/s (OC)
ذخیرهسازی: ۲ × M.2 NVMe + ۴ × SATA III
خروجیهای تصویر: ۱ × HDMI + ۱ × DisplayPort
رابط اتصال PCIe: ۱ × PCIe 4.0 x16 + ۱ × PCIe 4.0 x1
طراحی جمع و مقاوم: Micro‑ATX، مناسب کیسهای کوچک و متوسط
کانکتور برق: ۱ عدد 24‑پین + ۱ عدد 8‑پین پردازنده
ابعاد: حدود ۲۴۴ × ۲۱۵ میلیمتر (Micro-ATX)
منبع تغذیه پیشنهادی: حداقل ۴۵۰ تا ۵۰۰ وات برای کاربری اداری و خانگی سبک
ویژگیهای اضافی: شبکه گیگابیتی، صدای ۷٫۱ کاناله، هدرهای فن هیبریدی، پشتیبانی از Aura Sync RGB، UEFI BIOS با امکانات اورکلاک و کنترل فنها
مادربرد ایسوس مدل PRIME H810M-A WIFI
21,000,000 تومانمدل: ASUS PRIME H810M-A WIFI
چیپست: Intel H810
نسل پردازنده پشتیبانیشده: نسل ۱۳ و ۱۴ Intel Core
حافظه: ۲× DDR5 تا ۱۲۸ گیگابایت با فرکانسهای بالا
اسلات ذخیرهسازی: ۲× M.2 NVMe + ۴× SATA III
خروجیهای تصویر: HDMI + DisplayPort
رابط شبکه: LAN گیگابیتی + Wi-Fi 6 داخلی
پورت USB: چندین پورت USB نسل جدید و USB 2.0
کانکتور برق: ۱× 24‑پین ATX + ۱× 8‑پین EPS
ابعاد: میکرو ATX (حدود ۲۴۴ × ۲۱۱ میلیمتر)
ویژگی اضافی: طراحی مقاوم و پایدار، مناسب استفاده طولانیمدت در محیطهای خانگی و اداری
منبع تغذیه پیشنهادی: حداقل ۴۵۰ وات
مادربرد ایسوس مدل TUF Gaming B660-Plus WiFi DDR4
28,000,000 تومان- مدل: TUF Gaming B660-Plus WiFi DDR4
-
سوکت پردازنده: LGA 1700 — سازگار با پردازندههای نسل ۱۲ و ۱۳ اینتل
-
چیپست: Intel B660، فرم فاکتور ATX
-
حافظه رم: چهار اسلات DDR4، پشتیبانی تا ۱۲۸ گیگابایت و فرکانس OC تا حدود ۵۳۳۳ مگاهرتز
-
اسلاتهای توسعه و ذخیرهسازی: یک اسلات PCIe 5.0 x16، سه اسلات M.2 و چهار پورت SATA 6Gb/s
-
شبکه و ارتباطات: LAN Intel 2.5Gb + Wi‑Fi 6 (802.11ax) + بلوتوث ۵.۲
-
خروجی تصویر و پورتها: DisplayPort، HDMI، USB 3.2 نسلهای مختلف، USB Type‑C در پنل پشتی
-
طراحی مقاوم و پایدار: مدار تغذیه ۱۰+۱ DrMOS، شش لایه PCB، قطعات TUF مقاوم در برابر دما و نوسان
مادربرد گیگابایت مدل GIGABYTE DDR5 H810M H
15,300,000 تومانمدل: Gigabyte H810M H DDR5
چیپست: Intel H810
سوکت پردازنده: LGA 1851 (پشتیبانی از Intel Core Ultra نسل ۱۳ و ۱۴)
حافظه: ۲ اسلات DDR5 با حداکثر ظرفیت ۱۲۸ گیگابایت و پشتیبانی از فرکانسهای بالا
ذخیرهسازی: ۱ × M.2 NVMe + ۴ × SATA III
خروجیهای تصویر: ۱ × HDMI + ۱ × D-Sub
رابط اتصال PCIe: ۱ × PCIe 4.0 x16 + ۱ × PCIe 3.0 x1
طراحی جمع و مقاوم: فرم Micro-ATX، مناسب کیسهای کوچک و متوسط
کانکتور برق: ۱ × 24‑پین + ۱ × 8‑پین پردازنده
ابعاد: حدود ۲۴۴ × ۲۱۵ میلیمتر (Micro-ATX)
منبع تغذیه پیشنهادی: حداقل ۴۵۰ تا ۵۰۰ وات برای کاربری اداری/خانگی سبک
ویژگیهای اضافی: شبکه گیگابیتی، صدای ۷٫۱ کاناله، پشتیبانی از XMP برای اورکلاک حافظه، طراحی Ultra Durable گیگابایت
مادربرد نسل 13
مادربرد نسل 13 به مجموعهای از مادربردهایی گفته میشود که برای پشتیبانی کامل از پردازندههای نسل سیزدهم اینتل (Raptor Lake) طراحی شدهاند. این مادربردها از سوکت LGA 1700 استفاده میکنند و با چیپستهای سری 600 و سری 700 از جمله B660، H670، Z690، B760، H770 و Z790 عرضه میشوند. با توجه به افزایش تعداد هستهها و فرکانس بالاتر پردازندههای نسل 13، این مادربردها از نظر قدرت تأمین توان، امکانات اتصال و قابلیت ارتقاء، جهشی جدی نسبت به نسل قبل دارند.
چرا مادربرد نسل ۱۳ هنوز انتخاب هوشمندانهای است؟
حتی با ورود نسلهای جدیدتر، مادربردهای نسل ۱۳ به دلیل قیمت مناسبتر، پایداری بالا و پشتیبانی کامل از پردازندههای قدرتمند Raptor Lake (مانند Core i9-13900K و i7-13700K) همچنان گزینهای عالی برای گیمینگ، رندرینگ و کارهای حرفهای هستند. این مادربردها امکان ارتقاء به نسل ۱۴ اینتل را نیز (در بیشتر مدلهای سری ۷۰۰) فراهم میکنند و ارزش خرید بسیار بالایی نسبت به پلتفرمهای جدیدتر دارند.
ویژگیهای کلیدی مادربردهای نسل ۱۳ اینتل
مادربردهای سازگار با پردازندههای نسل ۱۳ به امکانات پیشرفتهای مجهز هستند که نیاز گیمرها، رندرکارها و کاربران حرفهای را بهخوبی پوشش میدهد. مهمترین ویژگیها عبارتاند از:
- پشتیبانی از سوکت LGA 1700 این سوکت علاوه بر نسل ۱۳، از پردازندههای نسل ۱۲ (Alder Lake) نیز پشتیبانی میکند. این موضوع باعث میشود ارتقاء سیستم بدون نیاز به تعویض مادربرد امکانپذیر باشد. نکته مهم: مادربردهای سری ۶۰۰ (Z690، B660 و H670) برای استفاده از پردازندههای نسل ۱۳ معمولاً نیاز به آپدیت BIOS دارند. مدلهای سری ۷۰۰ (Z790، B760 و H770) بهصورت پیشفرض و بدون نیاز به آپدیت، کاملاً سازگار هستند.
- پشتیبانی از DDR4 و DDR5 بسته به مدل، مادربردها قادرند رمهای DDR4 یا DDR5 را پشتیبانی کنند. رم DDR5 سرعت بسیار بالاتری ارائه میدهد و برای سیستمهای آیندهنگر توصیه میشود، اما DDR4 همچنان اقتصادی و مناسب سیستمهای میانرده است. مقایسه عملی: اگر بودجه محدود دارید، مادربردهای DDR4 (مانند B660 یا B760 DDR4) عملکردی نزدیک به DDR5 ارائه میدهند و تفاوت واقعی تنها در کارهای سنگین چندنخی محسوس است. برای آیندهنگری و بهرهمندی از پهنای باند بالاتر، مدلهای DDR5 (بهویژه Z790) انتخاب بهتری هستند.
- پشتیبانی از PCIe 5.0 در بسیاری از مدلها، مخصوصاً سری Z و H770، اسلات PCIe 5.0 وجود دارد که پهنای باند بسیار بیشتری را برای کارت گرافیک و SSDهای نسل آینده فراهم میکند. این قابلیت برای گیمرها و کاربران حرفهای اهمیت ویژهای دارد. کاربرد واقعی: در حال حاضر کارتهای گرافیک از PCIe 4.0 اشباع نمیشوند، اما SSDهای PCIe 5.0 (با سرعتهای بالای ۱۲٬۰۰۰ مگابایت بر ثانیه) در مادربردهای Z790 عملکردی چشمگیر ارائه میدهند و سیستم را برای سالهای آینده آماده میکنند.
- درگاههای پرسرعت و ارتباطی گسترده بسته به مدل مادربرد، امکانات زیر ارائه میشود:
- USB 3.2 Gen 2 و Gen 2×2
- Thunderbolt 4 در مدلهای ردهبالا
- شبکه 2.5G و Wi-Fi 6/6E
- چندین درگاه M.2 PCIe 4.0/5.0 با هیتسینک حرارتی
مزیت رقابتی:
مدلهای پرچمدار معمولاً ۴ تا ۵ اسلات M.2 دارند که امکان نصب چندین SSD پرسرعت را فراهم میکند. وجود هیتسینک اختصاصی روی اسلاتها دمای SSD را در بار سنگین تا ۲۰-۳۰ درجه کاهش میدهد و طول عمر و عملکرد را افزایش میدهد.
- مدار تغذیه قدرتمند و مناسب برای پردازندههای پرمصرف پردازندههای نسل ۱۳ در مدلهای K و KF به توان بالایی نیاز دارند. مادربردهای نسل ۱۳ معمولاً دارای VRM با فازهای متعدد و هیتسینکهای بزرگ هستند تا پایداری سیستم حتی در فشار بالا حفظ شود.
- توصیه فنی: برای پردازندههای i9-13900K یا i7-13700K، مادربردهایی با VRM حداقل ۱۴+۱ فاز (مانند Z790های میانرده به بالا) ضروری است تا از افت ولتاژ و داغ شدن بیش از حد جلوگیری شود.
- طراحی ظاهری مدرن وجود نورپردازی ARGB، هیتسینکهای آلومینیومی، و طراحی مینیمال باعث شده مادربردهای نسل ۱۳ از نظر زیبایی هم مورد توجه کاربران سیستمهای گیمینگ و کیسهای شیشهای قرار بگیرند.
- جذابیت بصری: اکثر برندهای معتبر (ASUS ROG، MSI MPG، Gigabyte AORUS) نورپردازی هماهنگ با سایر قطعات ارائه میدهند که شخصیسازی کیس را آسانتر میکند.

خرید مادربرد نسل 13
اگر قصد استفاده از پردازندههای نسل سیزدهم اینتل را دارید چه برای بازیهای سنگین، چه تدوین و طراحی، و چه چندوظیفگی حرفهای مادربرد نسل ۱۳ بهترین گزینه است. این مادربردها:
- عملکردی پایدار و سریع ارائه میدهند
- قابلیت ارتقاء خوبی دارند (مخصوصاً مدلهای DDR5 و PCIe 5.0)
- در مدلهای اقتصادی تا حرفهای تولید شدهاند
برای سیستمهای میانرده، چیپستهای B660 و B760 پیشنهاد میشوند. برای سیستمهای حرفهای یا گیمینگ High-End، سری Z690 و Z790 گزینهای ایدهآل هستند.
نکات مهم در انتخاب مادربرد نسل ۱۳
- بودجه و نیاز عملکردی خود را مشخص کنید: برای گیمینگ ۱۴۴۰p/۴K، B760 کافی است؛ برای اورکلاک و رندرینگ سنگین، Z790 ضروری است.
- به برند توجه کنید: ASUS، MSI، Gigabyte و ASRock در زمینه کیفیت VRM و خدمات پس از فروش عملکرد بهتری دارند.
- امکانات آیندهنگرانه (DDR5 + PCIe 5.0) را در اولویت قرار دهید اگر قصد نگهداری سیستم برای ۳-۵ سال آینده را دارید.
- تعداد و نوع درگاههای M.2 و USB را بر اساس لوازم جانبی خود چک کنید.
مزایا و معایب کلی مادربردهای نسل ۱۳ مزایا:
- ارزش خرید بالا نسبت به نسلهای جدیدتر
- پایداری و خنککاری عالی
- تنوع گسترده مدلها در تمام ردههای قیمتی
- پشتیبانی از پردازندههای بسیار قدرتمند بدون محدودیت
معایب:
- مادربردهای سری ۶۰۰ ممکن است نیاز به آپدیت BIOS داشته باشند
- مصرف انرژی بالاتر نسبت به پلتفرمهای جدیدتر AMD
- در مدلهای اقتصادی، امکانات محدودتر (مثل عدم PCIe 5.0)

قیمت مادربرد نسل 13
قیمت این مادربردها بسته به چیپست، برند، کیفیت VRM، تعداد درگاههای M.2، امکانات شبکه و نوع رم متفاوت است. سری B قیمت مناسبتری دارند، در حالی که سری Z امکانات پیشرفتهتر و قیمت بالاتری ارائه میدهند.
در فروشگاه آرون کامپیوتر، امکان خرید انواع مادربرد نسل ۱۳ با گارانتی معتبر، قیمت بهروز و مشاوره رایگان فراهم است تا بتوانید مناسبترین مدل را با توجه به پردازنده و نیاز عملکردی خود انتخاب کنید.
سوالات متداول (FAQ)
آیا مادربردهای نسل ۱۲ با پردازندههای نسل ۱۳ سازگار هستند؟
بله، اما در سری ۶۰۰ نیاز به آپدیت BIOS است.
تفاوت اصلی Z790 و B760 چیست؟
Z790 اورکلاک CPU، PCIe 5.0 کامل و امکانات بیشتر دارد؛ B760 اقتصادیتر و بدون اورکلاک.
آیا مادربردهای نسل ۱۳ از پردازندههای نسل ۱۴ پشتیبانی میکنند؟
اکثر مدلهای سری ۷۰۰ با آپدیت BIOS بله؛ سری ۶۰۰ خیر.
DDR4 یا DDR5 برای مادربرد نسل ۱۳ بهتر است؟
اگر بودجه اجازه میدهد DDR5؛ در غیر این صورت DDR4 همچنان عالی عمل میکند.
بهترین برند مادربرد نسل ۱۳ کدام است؟
بسته به بودجه: ASUS و MSI برای پرچمدار، Gigabyte و ASRock برای ارزش خرید بالا.
آیا مادربردهای نسل ۱۳ برای ماینینگ مناسب هستند؟
بله، به دلیل VRM قوی و تعداد M.2 بالا، اما مصرف انرژی بالایی دارند.
برای بررسی قیمت روز و خرید مطمئن ، به صفحه خرید مادربرد متناسب با بودجه مراجعه کنید .